METACYBERNETYKA * CYBERNETYKA * LOGIKA OBIEKTOWA * MATEMATYKA OBIEKTOWA

Strona główna

ZAPROSZENIE! - do pierwszego rozdziału monografii * WPROWADZENIE Metacybernetyka

Cybernetyka

Logika pojmowania Logika obiektowa

Matematyka obiektowa

Aktualne problemy

Wstęp do nauk cybernetycznych

Koncepcje

Stronę utworzono: 2007-06

Ostatnia aktualizacja: 2015-12-08

2010-12-16 zaproszenie do czytania strony METACYBERNETYKA

Uwaga! Strony: Cybernetyka, Matematyka obiektowa, Wstep do nauk cybernetycznych są w budowie.

Linki do wybranych tematów

--------------------------------

 

Principia Cybernetica Web

 

Cybernetyka (por. Principia Cybernetica Web)

 

Kognitywistyka

 

Linki do "Kognitywistyka" - opracował Włodzisław Duch

 

Socjocybernetyka

 

Cybernetyka robotyka (patrz też Kognitywistyka)

 

Norbert Wiener

 

W. Ross Ashby

 

Gerald M.Weinberg(Jerry)

 

Marian Mazur

 

Józef Kossecki zmarł 18 listopada 2015 roku

O Józefie Kosseckim

(Zmarł J. Kossecki!! - więcej...)

Biogram J.Kosseckiego - do cybernetyki społecznej i wybranych koncepcji politoligii cybernetycznej

Monografia J.Kosseckiego "Metacybernetyka", z roku 2005

 

Valentin Turchin

 

Matematyka cybernetyczna (matematyka obiektowa, E.Bryniarski)

 

Logika cybernetyczna (ogólna teoria obiektów, E.Bryniarski)

 

Holizm

 

Biosemiotyka

 

Metasystem tranzytów => Biosemiotyka (Alexei Sharow)

 

Metasystem tranzytów (Robert Glück, Andrei Klimov) => V.Turchin

 

Metasystem tranzytów (V.Turchin, C.Joslyn) => Principia Cybernetica Web

 

Cybernetyka II rzędu (jej implikacje dla inteligentnych maszyn)

 

Konstruktywizm

 

Zachęcamy do zapoznania się z e-biblioteczką witryny Principia Cybernetika Web

Zachęcamy do zapoznania się z e-biblioteczką witryny http://www.autonom.edu.pl/

 

e-Książki wprowadzające do cybernetyki rzędu drugiego (pliki PDF)

--------------------------------

 

C. E. Shannon, A Mathematical Theory of Communication, The Bell System Technical Journal, Vol. 27, pp. 379-423,623-656, July,October, 1948

 

W. Ross Ashby, An Introduction to Cybernetics, London 1957

 

V. F. Turchin, Science a Cybernetic Approach to Human Evolution, New York 1977

 

V. F. Turchin, A Dialogue on Metasystem Transition, New York 1999

 

F. Heylighen,Representation and Change. A Metarepresentational Framework..., Web Edition 1999 => http://pespmc1.vub.ac.be/LIBRARY.html

 

M. Mazur, Cybernetyka i charakter, Wyd. 1, PIW, Warszawa 1976

 

J. Kossecki, Cybernetyka kultury, Wyd. PIW, Warszawa 1974. Seria: Biblioteka Myśli Współczesnej

 

J. Kossecki, Metacybernetyka, Wyd. b.d. Kielce-Warszawa 2005

 

STRONA GŁÓWNA

CYBERNETYKA

Cybernetyka jako system

Cybernetyka jest systemem najbardziej uniwersalnych procedur , ich tranzytów i ich wcieleń.

Procedura jest wzorem zachowań obiektów. Wzorem jest wszystko to w czym coś przez coś jest zastępowane i czemu przypisane jest bycie wynikiem zastępowania. Zastępowanie czegoś przez coś oraz przypisanie temu czemuś wyniku zastępowania czegoś w czymś, według jakiegoś wzoru, jest zachowaniem się tego czegoś, według tego wzoru. Wszystko jest jakimś wzorem i zachowuje się według tego wzoru, w wyniku tego zachowania coś powstaje, ten sam lub nowy wzór czegoś. Typowymi zachowaniami obiektów są: 1) zastępowanie odchyleń od bycia danym obiektem przez redukcję tych odchyleń, 2) zmiany zachodzące w obiekcie, 3) kontynuacja obiektu.

Tranzytem jest takie zastępowanie jednych procedur drugimi procedurami wewnątrz trzecich procedur, aby w wyniku tego także powstały procedury, np. procedury systemowe (w tym matematyczne i logiczne), procedury eksperymentów fizycznych, procedury reakcji chemicznych, algorytmy, decyzje, reguły, znaki języka - procedury identyfikacji oznaczanych przedmiotów.

Wcielenia są dopuszczalnymi wynikami zastępowania procedur.

Procedury wcieleń zwane są metatranzytami. Tworzą one metasystem tranzytów (patrz prace Valentina Turchina, Francis Heylighen, Cliff Joslyn; Principia Cybernetica Web). Wynikiem działania metasystemu tranzytów jest powstawanie systemów cybernetycznych (modeli cybernetyki jako systemu, swego rodzaju kopii; Robert Glźck, Andrei Klimov). W tym sensie, systemy cybernetyczne są wcieleniami Cybernetyki. Przykładowo, system życia jest systemem cybernetycznym powstałym w ramach systemu ewolucji chemicznej (por. z wynikami nowej dziedziny - biosemiotyki; Alexei Sharow).

Wcielenia procedur prowadzą do powstania obiektów, będących też procedurami utożsamiającymi się z "byciem czymś, tym a nie czym innym". Jest także odwrotnie - każda procedura jest pewnym obiektem.

Cybernetyka jest systemem, któremu podlega wszystko we wszechświecie, wynikiem czego obiekty łączą się i rozdzielają w taki sposób by były określone jako takie a nie inne. Obiekt nie posiada żadnych własności w sposób statyczny, lecz w sposób dynamiczny, nieustannie wcielając określające te własności procedury łączenia i rozdzielania obiektów ze środowiska zewnętrznego i wewnętrznego. Np. własności atomów pierwiastków, określone są przez procedury przyłączania ich do innych cząsteczek, jak i oddzielania się od nich, a także procedury oddawania i przyłączania elektronów; kształt ciała fizycznego określony jest przez procedury łączenia cząsteczek tego ciała siłami spójności i rozrywania wiązań z cząsteczkami otoczenia, na powierzchni tego ciała.

Także do określenia logiki pierwszego rzędu (logiki predykatów), wystarczają procedury (reguły) zastępowania zmiennych predykatywnych i formuł, procedury łączenia zmiennej indywiduowej w formułach, procedury oddzielenia formuły, łączenia formuł, przyłączania zmiennych do predykatów, oddzielając je od innych miejsc formuły, oraz zastępowania stosownymi obiektami (termami, w tym stałymi inddywiduowymi) tych zmiennych (tak otrzymujemy formuły atomowe). Zmienne predykatywne można interpretować jako miejsca zastępowane predykatami, predykaty jako procedury identyfikujące relacje między obiektami, zmienne indywiduowe jako miejsca zastępowane przez termy, tj. procedury identyfikujące obiekty. Kwantyfikator generalny jest wtedy procedurą łączenia danej zmiennej ze wszystkimi miejscami, w których wystepuje ona w danej formule, negacja formuły jest procedurą oddzielenia tej formuły od spełniania (wcielania) pozostałych formuł, koniunkcja jest procedurą łączenia formuł.

Nauki cybernetyczne

Nauka badająca cybernetykę rozumianą jako system uniwersalnych procedur ( w szczególności sterowniczych, czy informatycznych), wykorzystująca do tego celu procedury cybernetyczne jest wcieleniem poznawczym (eksplikacją) cybernetyki i nazywana jest cybernetyką, więcej, jako taka powinna być nazywana cybernetyką, a nie inaczej. Nauki badające dane systemy cybernetyczne (wcielenia, eksplikacje cybernetyki jako systemu) metodami cybernetycznymi, nazywane są naukami cybernetycznymi. Dziedzinę badającą zastosowanie cybernetyki do cybernetyki nazywamy metacybernetyką. Nazwę "metacybernetyka" używa się tu analogicznie jak używana jest nazwa "metamatematyka". Nie należy tej nazwy rozumieć tak jak rozumie ją Józef Kossecki, a więc jako pewną metadziedzinę stosującą metajęzyk opisujacy teorię poznania wraz z jakościową teorią informacji, które to teorie postuluje on wykorzystać do integracji cybernetyki z innymi naukami. To jedynie jeden z wielu aspektów rozumienia nazwy "metajęzyk" w naszym użyciu. Został jednak wybrany ten sam co opisany wyżej kierunek poszukiwań pewnego aparatu formalnego służącego cybernetyce. Niestety, Kossecki kontynuuje, zapoczątkowany przez swojego nauczyciela Mariana Mazura, mereologiczny sposób opisywania układów (systemów) cybernetycznych, za pomocą terminów "obiektu", "zbioru" i "relacji" rozumianych jako kolekcje przedmiotów realnych i idealnych, jednocześnie używając do tego standardowej notacji logiczno-matematycznej i takich jej interpretacji, która pozwala stosować metody matematyczne w cybernetyce. Dla czytelników, tradycyjnie kształconych, jest to, bez stosownego wyjaśnienia, bardzo mylące - proponowane określenia wprowadzanych terminów mogą oni traktować jako błędne. Tak więc, "Metacybernetyka" Józefa Kosseckiego (2005 r.) jest pierwszą na świecie próbą zbudowania postulowanej przez nas metacynernetyki, ale niestety próbą dokonania tego w ramach nurtu tradycyjnej cybernetyki.

Przewiduje się powstanie, dla systemów logicznych i matematycznych - logiki i matematyki cybernetycznej (E.Bryniarski), dla systemów fizycznych - fizyki cybernetycznej (E. Bryniarski), chemicznych - chemii cybernetycznej, kosmicznych - astronomii cybernetycznej, itp.

Do istniejących nauk cybernetycznych należy zaliczyć: dla systemów informatycznych, w tym komputerowych - informatykę (będącą działem cybernetyki, gdyż pojęcia informacji i komputera są pojęciami cybernetycznymi), dla systemów komunikowania się - kognitywistykę, biologicznych - biocybernetykę, dla społecznych - socjocybernetykę, psychicznych - psychocybernetykę, nerwowych - neurocybernetykę, ekonomicznych - cybernetyką ekonomiczną, technicznych - cybernetykę techniczną (np. jej działami są automatyka, robotyka).

Potrzeba badań metacybernetycznych

Cybernetyka jako nauka bada najogólniejsze procedury cybernetyczne, których zastosowanie pozwala odpowiedzieć na pytanie, dlaczego to co istnieje jest takie a nie inne. Jak dotąd, cybernetyka odpowiadała na to pytanie następująco (robili to na świecie np. N. Wiener, W. Ross Ashby, G. M. Weinberg, a w Polsce M. Mazur, J. Kossecki): to co istnieje jest takie a nie inne dlatego, że różnorodność obiektów jest ograniczana w wyniku procesów sterowania. Obiekt jest czymś, tym a nie czym innym, dlatego, że nieustannie staje się tym czym jest (jest sterowany w tym kierunku), w wyniku korygowania swojego zachowania na wejściu i wyjściu. Procesy te określone są przez dodatnie lub ujemne sprzężenia zwrotne oraz inne sprzężenia obiektu z jego otoczeniem, wzmacniające stabilizację i redukujące destabilizację. Np. ziarnko piasku jest tym, a nie czym innym, dlatego, że różnorodność warunków jego istnienia ograniczona jest do warunków geofizycznych na powierzchni Ziemi, a obszar do fragmentu piaskowca, podlegającego w całości mechanizmowi regulacyjnemu sprężystości, zgodnie z prawem Hooke'a (lokalne działanie tego prawa jest dla skał) oraz pozostałego w stanie spoczynku w warunkach ruchu konwekcyjnego powietrza (wtedy ruch materiału skalnego występuje dla pyłku, a nie dla ziarnka piasku). Taka odpowiedź jest jednak niewystarczająca, gdyż nie wyjaśnia matematycznej powtarzalności bycia czymś, tym a nie czym innym. Potrzebna jest metacybernetyka (postulowana również przez Principia Cibernetica Web) Np. dlaczego ustalona matematycznie konfiguracja prążków w widmie światła powtarza się dla światła odbieranego z różnych miejsc kosmosu, wskazując na występowanie tam atomów pierwiastka wodoru lub innych pierwiastków. Ogólnie, dlaczego obiekty posiadają matematyczne własności?

Klasyczna cybernetyka nie radzi sobie taże z paradoksem, że jej kategorie, takie jak sterowanie, obiekt, system, procedura, tranzyt, i inne, spełniają zasady: wszystko jest wszystkim, wszystko jest we wszystkim, czy jedno jest jednym, jedno jest w jednym, np. wszystko jest obiektem, jest sterowane, jest procedurą, jest wcieleniem jakiejś procedury, jest systemowe, itd., obiekt jest obiektem, w obiekcie jest sterowanie (obiekt sterowania), sterowanie jest obiektem, obiekt jest sterowany (sterowanie obiektem), procedura w procedurze, procedura procedury, procedura tranzytu, wcielenie procedury, itd. - to co jest tym co coś reprezentuje jest zarazem tym co przez siebie jest reprezentowane (np. słowo "nazwa" reprezentuje same siebie, słowo "nazwa" jest nazwą; podczas wykładu, przestawienie kategorii procesu, za pomocą narysowanej linii na tablicy, samo jest procesem ), to co cybernetyczne jest wcieleniem procedur cybernetycznych. Dotychczasowe, statyczne ujęcie języka jest wyraźnie niewystarczające, albowiem znaki są procedurami identyfikacji przedmiotów (desygnatów znaków) oznaczanych przez te znaki, a posługiwanie się językiem jest wcielaniem tych procedur.

"NEW AGE" Cybernetyki

Do radykalnych przemian zachodzących na gruncie współczesnej cybernetyki należy zaliczyć pojawienie się następujących koncepcji:

  • radykalny konstruktywizm - rzeczywistość, którą opisujemy i dostrzegamy wynika z naszego sposobu życia – z tego jak ją postrzegamy i charakteryzujemy;
  • holizm (od gr. holos - całość) - pogląd (przeciwstawny redukcjonizmowi), według którego wszelkie zjawiska tworzą układy całościowe, podlegające swoistym prawidłowościom, których nie można wywnioskować na podstawie wiedzy o prawidłowościach rządzących ich składnikami.Całości nie da się sprowadzić do sumy jej składników;
  • społeczne (architektoniczne, artystyczne) decydowanie – celowe, zaimprowizowane czyny (akcje) i struktury (modelowe, wirtualne), które określają pewne decyzje społeczne oraz niepokoją po to, aby alarmować społeczeństwo aestetycznymi środkami sztuki, rozpoznawanymi jako konsekwencje analogicznie określonych decyzji społecznych;
  • cybernetyka “drugiego rzędu” - interdyscyplinarny splot intelektualnych dróg łączących koncepcje: zwrotnej przyczynowości, samoorganizacji, samoodniesienia, cybernetyki cybernetyki (metacybernetyki), samoświadomości (branie pod uwagę siebie).

Założenia programowe metacybernetyki

  • O ile współczesne nauki najczęściej posługują się schematami wytworów myślenia abstrakcyjnego, a w wyjaśnianiu schematami poznawczymi, to nauki cybernetyczne posługują się schematami poznawanej rzeczywistości, tj. klasami wszystkich równoważnych funkcjonalnie układów (jednakowo zachowujących się), rozważanych niezależnie od budowy tych układów. W szczególności do tych schematów należą schematy poznawcze.
  • Schematy poznawcze w cybernetyce, zwane też czarnymi skrzynkami, odnoszą się do wszystkich równoważnych funkcjonalnie układów we wszechświecie i jako takie są szczególnym przypadkiem uniwersalnych obiektów.
  • Cybernetyka jest nauką formalną (metanauką), pozwalającą w dowolnej nauce tworzyć użyteczne w tej nauce modele, i jako taka bada także systemy matematyczne i logiczne, w tym sylogistykę.
  • Językiem cybernetyki jest język sformalizowany rozszerzony o język diagramów (sieci semantycznych).
  • Ujęcie cybernetyczne ujawnia uniwersalność matematyki, logiki i sylogistyki.
  • W cybernetycznym ujęciu matematyki dąży się do wyjaśnienia dlaczego obiekty mogą mieć własności matematyczne – mogą być obiektami matematycznymi.
  • Informatyka jest nauką cybernetyczną.  

 

Co odrzucamy?

     

  • Odrzucamy zdroworozsądkowe i antropomorficzne oraz często nieświadome podejście uczonego do procesu tworzenia pojęć oraz naukowego obrazu przedmiotu badań, tj. do procesu konceptualizacji, czy pojęciowania, w którym mogą odzwierciedlać się mody, upodobania panujące w różnych szkołach naukowych, naciski ze strony nauki jako instytucji, poprzez ilości cytowań, publikacje w renomowanych czasopismach, a więc upodobania recenzentów i cenzura wynikająca z ochrony wyników badań technologicznych czy wojskowych oraz naciski firm globalistycznych i polityki naukowej krajów i instytucji międzynarodowych. Uczony w sposób świadomy, biorąc pod uwagę aspekt moralny wyboru przedmiotu badań, powinien filtrować cały ten szum informacyjny, oddziaływujący na proces badawczy, albowiem inaczej zamiast poznawać obrany przez siebie przedmiot badań będzie „podsłuchiwał” dziedziny zjawisk socjologicznych, ekonomicznych i politycznych związanych ze zinstytucjonalizowaną nauką.
  •  

  • Odrzucamy rozpowszechnione w naukach informatycznych redukcjonistyczne podejście do metod obiektowych, zawężające badanie obiektów do modelowania sposobu, w jaki ludzie rozumieją i przetwarzają rzeczywistość, gdyż to modelowanie jest w istocie formalną reprezentacją uwewnętrznionych w umysłach i zaadaptowanych przez uczonych procedur przetwarzania rzeczywistości, do których uzyskali oni dostęp na obecnym etapie rozwoju społeczno-cywilizacyjnego, procedur uczłowieczonej przyrody, istniejących niezależnie od woli i świadomości ludzi.
  •  

  • Nie uznajemy tradycyjnych nauk ścisłych (w tym matematykę) za ścisłe zgodnie z wymogami cybernetyki, gdyż stosują do opisu badanych przedmiotów wiedzę matematyczną, bez wyjaśnienia (uzasadnienia), dlaczego opisywane w języku danych dziedzin matematycznych przedmioty mają opisane własności matematyczne. Np. dlaczego wyliczony, z wykorzystaniem wiedzy astronomicznej oraz logiczno-matematycznej, czas wystąpienia zaćmienia Słońca przez Księżyc jest zgodny z czasem rzeczywistego wystąpienia tego zjawiska. Co mają wspólnego z rzeczywistością logiczne operacje na wzorach matematycznych prowadzące do modeli matematycznych fragmentów tej rzeczywistości? Dlaczego, w ogóle istnieją modele danego przedmiotu, tj. przedmioty, których badanie zastępuje badanie tego przedmiotu (w tym, dlaczego możliwe są modele matematyczne)?

     

  • W badaniach naukowych nie ograniczamy się do wykorzystania metody abstrakcji opisowej, stosowanej powszechnie w naukach ścisłych (abstrahowania od tego co w precyzyjnym opisie jest nieistotne, tj. co nie ma wpływu na rzetelne przewidywanie wyników doświadczenia empirycznego lub teoretycznego, czy wyników obserwacji lub działania). Np., bez precyzyjnego opisu zakrzywienia przestrzeni przez masy ciał kosmicznych, nie jesteśmy w stanie precyzyjnie wskazać położenia planet i ich księżyców. Oczywiście, precyzyjny opis możliwy jest wszędzie tam, gdzie możliwe są rozwiązania równań ruchu lub rozwiązania nie prowadzą do chaosu deterministycznego. Nie potrafimy jednak wyjaśnić, dlaczego opisywane ciała tak a nie inaczej się poruszają (jakie są procesy sterownicze realizujące rozwiązania równań ruchu). Dlatego, w naukach cybernetycznych, jako metodę abstrakcji, przyjmujemy metodę abstrakcji wyjaśniającej , której celem jest poznanie istoty rzeczy (odpowiedź na pytanie, dlaczego rzeczy są takie a nie inne). Prowadzi to do odrzucenia podejścia statycznego do rzeczywistości, tj. przyjmuje się podejście dynamiczne - wszystko jest czymś, jest jakimś obiektem, dlatego, że się staje tym obiektem wchodząc w odpowiednie związki z innymi obiektami. Poznanie obiektu drogą abstrakcji wyjaśniającej, polega na odkryciu stosownej sieci semantycznej, pozwalającej ustalić związki tego obiektu z innymi obiektami, określające dany obiekt jako taki a nie inny. Abstrahujemy więc od wszystkiego co nie zbliża nas do istoty rzeczy.

 

 

Krytycyzm wobec tradycyjnego nurtu cybernetyki

Dlaczego przez dwadzieścia lat zapomniano o cybernetyce jako nauce? Już to samo w sobie jest najbardziej krytycznym akcentem wobec klasycznego nurtu cybernetyki. Można wyróżnić dwie słabe strony badań cybernetycznych, które mogły zaważyć na tym stanie rzeczy.

  1. W latach sześćdziesiątych przyjęto modny paradygmat matematyzacji dziedzin naukowych ustalający, że w tych dziedzinach badane powinny być tylko te myślowo wydzielone fragmenty rzeczywistości, które podlegają matematycznemu opisowi. W badaniach cybernetycznych wydzielone myślowo fragmenty rzeczywistości nazywano układami lub systemami cybernetycznymi, a badano procesy sterowania przetwarzaniem informacji oraz zasilaniem (energią i masą) w tych fragmentach rzeczywistości, przystosowując do ich opisu takie dziedziny matematyczne, jak rachunek logiczny, operatorowy i rachunek prawdopodobieństwa. Przyjmowano założenie, że istnieje wyraźna analogia miedzy procesami transformowania informacji i zasileń. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych stopniowo odchodzono od matematyzowania dziedzin nauk społecznych i ekonomicznych, gdyż okazało się, że wyniki matematyzacji silnie zależą od przyjętych założeń (aksjomatów, definicji i ich interpretacji). Nie spełniły się oczekiwania cybernetyków, że największe osiągnięcia zostaną odniesione właśnie w tych dziedzinach. Natomiast, negatywny oddźwięk w środowiskach naukowych miały spektakularne osiągnięcia, mające zastosowanie w systemach militarnych, w zarządzaniu korporacjami oraz w polityce i gospodarce państw totalitarnych, czyli wszędzie tam, gdzie rzeczywistość można na siłę dostosować do procesów sterowania.
  2.  

  3. Cybernetyka miała być metanauką spełniającą rolę integrującą wobec innych nauk, jednak stosując osiągnięcia matematyki nie zdołała wypracować własnego aparatu formalnego, który miałby zastosowanie we wszystkich dziedzinach nauki, w tym w matematyce. Zamiast tego, zainicjowała zastosowanie metod komputerowych w badaniach naukowych, co sprzyjało powstawaniu nowych dziedzin nauk, a więc sprzyjało dezintegracji nauki. Rozpad czy też rozkład specjalistyczny badań naukowych posunął się dostatecznie daleko, aby odpowiedni fachowcy uważani za autorytety w swojej dziedzinie nie odmawiali kompetencji cybernetykom, ilekroć wchodzili oni na ich tereny. Tym bardziej, że w klasycznym nurcie cybernetyki często nie potrafiono nauk cybernetycznych jednoznacznie odróżnić od cybernetyki jako nauki, utożsamiając cybernetykę stosowaną z działami nauk, w których zastosowana została cybernetyka. Było to spowodowane brakiem formalnych metod cybernetyki, które by pozwoliły wyróżnić schematy poznawcze w zastosowaniach cybernetyki. Postępowano podobnie jak średniowieczni matematycy - nie formułowano formalnych wzorów, a jedynie podawano przykłady zastosowania tych wzorów. Np. biocybernetyka, była uważana za dział cybernetyki stosowanej, jednak nie badała metod cybernetycznych stosowanych w biologii, a jedynie była zlepkiem wielu wyników zastosowania cybernetyki w biologii, de facto była więc dziedziną biologii cybernetycznej, a nie cybernetyki.

 

Strona główna

ZAPROSZENIE! - do pierwszego rozdziału monografii *

Metacybernetyka

Cybernetyka

Logika pojmowania Logika obiektowa

Matematyka obiektowa

Aktualne problemy

Wstęp do nauk cybernetycznych

Koncepcje

METACYBERNETYKA * CYBERNETYKA * LOGIKA OBIEKTOWA * MATEMATYKA OBIEKTOWA